Prawo lotnicze dla dronów
Aktualny przegląd przepisów EASA i ULC obowiązujących w Polsce od 2021 roku — z uwzględnieniem zmian wprowadzonych w 2024 i 2025 roku.
Ramy prawne
Skąd wynikają przepisy?
Od 31 grudnia 2020 roku w całej Unii Europejskiej obowiązuje jednolite rozporządzenie dotyczące bezzałogowych statków powietrznych: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/947. Wdrożenie w Polsce nadzoruje Urząd Lotnictwa Cywilnego (ULC). Polska uzupełnia te przepisy krajowym Prawem lotniczym (Dz.U. 2002 nr 130 poz. 1112 ze zm.).
System dzieli operacje dronów na trzy główne kategorie zależne od masy, obszaru i ryzyka operacji: Open, Specific i Certified. Dla większości fotografów i hobbystów właściwa jest kategoria Open.
| Podkategoria | Max masa drona | Max wysokość AGL | Odległość od ludzi | Wymagane kwalifikacje |
|---|---|---|---|---|
| A1 (C0/C1) | do 900 g | 120 m | Przelot nad niezgromadzonymi — dozwolony | Szkolenie A1/A3 online + test (75%) |
| A2 (C2) | do 4 kg | 120 m | Min. 30 m (low-speed: 5 m) | Certyfikat A2 (egzamin stacjonarny) |
| A3 (C3/C4) | do 25 kg | 120 m | Min. 150 m od zabudowań i skupisk | Szkolenie A1/A3 online + test (75%) |
Drony klasy C0 o masie poniżej 250 g i prędkości poniżej 19 m/s mogą latać w A1 bez żadnego szkolenia, jednak operator i tak musi być zarejestrowany, jeżeli dron jest wyposażony w kamerę lub sensor zbierający dane.
Od 2024 roku
Remote ID i geofencing — obowiązek dla każdego
Od 1 stycznia 2024 roku wszystkie drony latające w UE muszą być wyposażone w moduł Remote ID — system, który przez cały czas lotu nadaje do sieci danych: identyfikator operatora, pozycję GPS drona i operatora, wysokość, prędkość i kierunek lotu.
Starsze modele bez Remote ID mogą latać wyłącznie na wyznaczonych strefach FRIA (Fly Remote Identification Areas) lub po zamontowaniu certyfikowanego modułu retrofit. Brak Remote ID może skutkować karą do 10 000 PLN.
Geofencing w nowoczesnych dronach automatycznie blokuje lot w pobliżu lotnisk i stref zabronionych — jest to techniczna implementacja przepisów, nie zastępuje jednak obowiązku sprawdzenia mapy przestrzeni powietrznej przed każdym lotem.
Gdzie nie wolno latać
Strefy zakazów i ograniczeń
Polska mapa przestrzeni powietrznej zawiera wiele stref, w których loty dronami są ograniczone lub całkowicie zakazane.
Strefa CTR / TMA lotnisk
W promieniu 5 km od lotnisk kontrolowanych loty wymagają indywidualnej autoryzacji ANSP (PANSA). Wniosek składa się przez aplikację Drone Pilot lub drony.gov.pl z wyprzedzeniem min. 24 godzin.
Parki narodowe
Większość parków narodowych w Polsce wymaga pisemnego zezwolenia dyrekcji. W Tatrzańskim i Bieszczadzkim PN loty są zasadniczo zakazane — wyjątki dotyczą badań naukowych i dokumentacji filmowej na podstawie umów z parkiem.
Strefy P — trwale zakazane
Strefy P obejmują m.in. okolice obiektów rządowych, elektrowni jądrowej (Żarnowiec w budowie) i niektórych instalacji wojskowych. Wlot w strefę P grozi odpowiedzialnością karną niezależnie od masy drona.
Strefy R i D — tymczasowe ograniczenia
Strefy R (restricted) i D (danger) mogą być aktywowane tymczasowo, np. podczas imprez masowych, ćwiczeń wojskowych lub pożarów lasów. Zawsze sprawdzaj aktualne NOTAM-y przez AIS PANSA przed lotem.
Odległość od ludzi zgromadzonych
Nad skupiskami ludzi (eventy, targi, mecze) w kategorii Open lot jest zakazany niezależnie od podkategorii. Wymagana jest kategoria Specific z oceną ryzyka SORA lub LUC.
Nocne loty
Loty po zmroku w kategorii Open są co do zasady dozwolone dla dronów C0 i C1, ale wymagają dodatkowego wyposażenia w oświetlenie nawigacyjne. Dla C2–C4 nocne operacje wymagają uwzględnienia w ocenie ryzyka.
Przestrzeń powietrzna zmienia się dynamicznie. Narzędzia do weryfikacji: drony.gov.pl (Drone Tower), AIS PANSA (NOTAM-y), aplikacja mobilna Drone Pilot (PANSA). Ignorowanie tymczasowych restrykcji to jedno z najczęstszych wykroczeń lotniczych w Polsce.
Ubezpieczenie
OC operatora drona — czy jest obowiązkowe?
Rozporządzenie UE 785/2004 nakłada obowiązek ubezpieczenia OC na operatorów dronów o masie startowej powyżej 20 kg (kategorie C3 i C4) używanych do operacji komercyjnych. Dla lżejszych dronów w kategorii Open obowiązek ubezpieczenia nie jest wyraźnie wymagany przez prawo EU, jednak ULC rekomenduje posiadanie polisy OC.
W praktyce, jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą lub wykonujesz płatne zlecenia fotograficzne, polska ustawa o działalności ubezpieczeniowej i umowy o świadczenie usług mogą de facto wymagać polisy. Roczny koszt ubezpieczenia OC dla drona hobbystycznego zaczyna się od ok. 100–200 PLN.
Rozporządzenie (UE) 2019/947, Rozporządzenie (UE) 2019/945, Ustawa Prawo lotnicze (Dz.U. 2002 nr 130 poz. 1112), Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t.j. Dz.U. 2023 poz. 2110). Aktualne przepisy dostępne w serwisie ulc.gov.pl/drony.